:: Kayseri Tabip Odası ::

Sağlık Bakanlığı ve geri ödeme kurumlarının mutabakatıyla ülkemizde bir süre önce “Eşdeğer İlaç Uygulaması”na geçildi. Bu uygulamaya göre geri ödeme kurumları hekimin yazdığı ilacın eşdeğeri olan ucuz ilaçların bedelini karşılıyor, hastanın reçetesindeki ilaç daha pahalı ve hasta bu ilacı almak istiyorsa eczaneye fark ödemesi gerekiyor. Geçtiğimiz günlerde Sağlık Bakanlığı valiliklerden, “MUADİL İLAÇ VERMEYİNİZ” ibaresini reçetelerinde kullanan hekimlerin, yasal işlem yapılması için Sağlık Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmesini istedi.

Hekimlik ve eczacılık mutlak surette birbirini tamamlamak suretiyle icra edilmesi gereken, insan sağlığına hizmet eden iki kutsal meslektir. Bu mesleklerin etik kurallar, mevzuat ve teamüllerle belirlenmiş hak ve yetkilerinin birinden alınarak diğerine devredilmesinin mümkün olmadığı son derece açıktır. Ancak, Bakanlığımızın orijinal ilaçlarla aynı özelliklere sahip eşdeğer ilaçların kullanımını teşvik ederek, kamu maliyesinde tasarruf sağlamaya yönelik almış olduğu tedbirlerin, bazı eczacılar tarafından farklı şekilde algılandığını görüyoruz.

Hekim ilaç tercih hakkını kullanırken, hastasının sağlığını ön planda tutarak kamu maliyesi yararını da gözetmek durumundadır. Aynı şekilde eczacı da hekimin tercih ettiği ilacı değiştirirken aynı hassasiyeti göstermek durumundadır. Hâlihazırdaki uygulamaya göre hekimin reçetesinde yazdığı ilaç dikkate alınmaksızın eczanelerde eşdeğer ilaçlar verilebilmekte ve ne yazık ki bu, her zaman en ucuz ilaç olmamaktadır. O halde hekimin ilaç tercihini etkileyen faktörler sorgulanırken, hekimin önerdiği ilacı bir diğeri ile değiştiren eczacıların ilaç tercihini hangi kritere göre yaptığı da sorgulanmalıdır. İlaç firmalarının promosyonlarının, hekimlerin ilaç tercihlerini etkilediği varsayılırken, aynı zamanda birer ticari işletme olan eczanelerin ilaç tercihlerini, benzeri promosyonların, “mal fazlası” uygulamasının ve kampanyaların etkilemediği düşünülebilir mi?

Eşdeğer ilaç uygulaması, hekimlerin tercih hakkını kullanarak reçetelerine yazdıkları ilaç isimlerinin kıymetini ve anlamını ortadan kaldırırken, kardeş meslektaşları eczacılara bu tercih hakkını tanımaktadır. Reçetesine yazdığı ilaçların eczanelerde mütemadiyen bir başka ilaçla değiştirilmesi, hekimle hasta arasında bir güven sorunu yaratmaktadır. Ne yazık ki oluşan bu güven sorunu TEB tarafından yürütülen bazı reklam ve ilan kampanyalarıyla da körüklenmektedir. TEB’in yürüttüğü “Eşdeğer ilaç etkilidir, Eczacınıza güveniniz” sloganlı broşürlerin ve televizyon reklamlarının, eczacıya güveni öğütlerken, yazdığı ilaç her defasında eczanede değiştirilen hekime güven konusunda, ne anlama geldiği düşünülmelidir. Bu durum hekimleri incitmektedir. Birkaç kötü örnek söz konusu edilerek, tüm hekimleri hedef alan ve aynı zamanda hekim-hasta ilişkisini olumsuz etkileyebilecek tedbirlerin alınması, hekimlik sanatının ülkemizdeki geleceği konusunda endişe vericidir. Bazı eczanelerin valiliklere hitaben yazılan resmi evrakı çoğaltarak vatandaşlara dağıttığı ve hekimin eczane tarafından verilen ilacı bir başka ilaçla değiştirmesini istemesi halinde, ilgi yazıya dayanarak hekimi şikâyet etmeleri konusunda vatandaşları yönlendirdikleri tespit edilmiştir. Bu bilgi eş zamanlı olarak Kayseri Eczacı Odası ile de paylaşılmıştır. Bakanlığımız tarafından alınan bu tedbirlerin, kardeş meslek mensupları tarafından, amacı saptırılmak suretiyle hekimlik mesleği aleyhine kullanılması biz hekimler tarafından esefle karşılanmaktadır.

Söz konusu tedbirler hekimlik sanatının incelikleri ve özellikleri göz önüne alınarak yeniden gözden geçirilmelidir. Sağlık Bakanlığı’na önerimiz şudur; Biz hekimler reçetelerimize ilaçların ticari isimleri yerine etken maddelerini yazalım. Eczaneler de bu etken maddeyi içeren en ucuz eşdeğer ilacı verebilsinler. Hep birlikte kardeş meslek örgütünün eşdeğer ilaç konusuna yaklaşımını bekleyelim ve görelim.

Doç. Dr. Karamehmet YILDIZ
Kayseri Tabip Odası Başkanı